چندسالی ست که می بینیم کرد زبانانی از شهرهای کردنشین ایران برای فروش لوازم مختلفی چون شلوار کردی ،عطر،کتاب،ساعت و... به مناطق تالش نشین می آیند و در این مناطق به دستفروشی مشغول اند. این افراد که برخی های شان دارای سابقه حضور چند ده ساله در این منطقه اند، با بسیاری از افراد در منطقه دارای روابط نزدیکی اند و حتی برخی های شان در تالش تشکیل خانواده داده اند.

برخی از تالشان را نیز شاهدیم که برای ادامه تحصیل علوم دینی به مناطق کردنشین ایران و عراق رفته و می روند. این افراد نیز گاه در آن جا ازدواج کرده اند.

اگر چه این تشکیل خانوده دادن ها و ... سبب ایجاد روابط فرهنگی و ... بین دو قوم نجیب کرد و تالش می شود،ولی متأسفانه در این میان نیز آن چه که آسیب می بیند، فرهنگ و زبان تالشی است! چرا که ما تالش ها متأسفانه همیشه مرغ همسایه را غاز می بینیم  و به قول خودمان «بَنجه بنی واش بوغَه ژَرَهَ» یعنی برای مان علف روییده در زیر پنجره خانه مان بخارزده و بوگرفته است. چرا که اندک اندک حضور کردها در تالش  و حضور تالشان در کردستان اثرات منفی خود را بر روی زبان و فرهنگ مان می گذارد و چند سالی ست که دارد خود را نشان می دهد و اگر فکری برای این موضوع نشود ، در اینده ممکن است به آفتی دیگر برای فرهنگ تالش و تالشان مبدل شود. چرا که اگر به بررسی خانواده هایی که در آن ها مردان کرد زبان و زنان تالش زبان هستند، بپردازیم، متوجه می شویم که مردان کرد زبان تلاش کرده اند زبان و فرهنگ شان را در خانواده شان به عنوان فرهنگ و زبان غالب در نظر آورند و درآن خانواده ها معمولاً افراد با هم کردی صحبت می کنند و زنان شان هم لباس کردی می پوشند. این در حالی ست که اگر قضیه به عکس هم باشد زنان کرد همچنان به فرهنگ خود پای بند می مانند و کم تر پیش می آید که تن به فرهنگ تالشی مان بدهند. یا دیده ایم که وقتی کردی با دختری از تالش ازدواج می کند ، در اولین فرصت لباس کردی بر او می پوشاند! حتی گاه دیده شده که اطرافیان عروس(همچون خواهران و مادر و ...) نیز در روز عروسی و یا در سایر اوقات لباس کردی به تن کرده اند. این گذشته از آن است که مردان منطقه نیز در خانه خود لباس کردی به تن می کنند. از طرفی طلاب علوم دینی تالش زبان و مشغول به تحصیل در مدارس کردستان نیز در فرهنگ کردی تا حدودی ذوب شده اند و یا لباس کردی می پوشند و یا از فرهنگ نیک آنان( که ما به نیز به نیک بودنش باور داریم و برایش احترام ویژه قائلیم) سخن می گویند و کردی آموخته اند و بدان زبان در برنامه ها و مراسم مذهبی  شعر می خوانند و حرف می زنند و ...

من نه مخالف زبان کردی ام و نه مخالف فرهنگ و لباس زیبای زنان و مردان کرد می باشم. اتفاقاً بسیار هم فرهنگ و زبان شان را دوست دارم. علت این امر نیز نزدیکی دو زبان و فرهنگ کردی و تالشی به هم است. و البته بسیار هم دوست دارم که همانند زبان و فرهنگ تالشی مان ، زبان و فرهنگ کردی کردان نیز در کنار فرهنگ و زبان گیلکان و فارسان و ترک زبانان و لرها و بلوچ ها و ... ایران زمین زنده و جاوید بماند. اما سوال این جاست که ما را چه شده است که تا این حد زود خود را تسلیم هر تازه از راه رسیده ای می کنیم؟ ما را چه شده است که برای ما همیشه آن چه دیگران دارند ، بهتر از آن چیزی ست که خودمان داریم؟ ما را چه شده است که تلاش نمی کنیم فرهنگ و زبان خودمان را به دیگران معرفی کنیم و آنان را با فرهنگ و زبان خودمان آشنا سازیم. آیا به راستی شما تاکنون کردی را دیده اید که خود یا همسرش لباس تالشی بپوشد؟ آیا تا به حال کردی را دیده اید که با شما به زبان تالشی سخن بگوید و زبان خودش را فراموش کند؟آیا تا به حال شما کردی را دیده اید که فرهنگ و زبان خودش را فراموش کند و فرهنگ و زبان ما تالشان را بر آن ارجح تر بداند؟ پس سبب چیست که ما این قدر بر خود ظلم می کنیم؟ آیا این ظلم در حق خودمان نیست؟ به نظر شما راه درمان این گونه بیماری ها در بین ما تالشان چیست؟

لباس تالشی زینت زن تالش

نمی دانم آیا تا به حال دقت کرده اید که لباس زنان تالش چه قدر زیباست؟ لباسی که با گذر زمان و تولید پارچه های رنگارنگ و زیبا هر روز زیباتر از لباس های قبل از خود می شود. اگر در برخی روستاها و شهرهای منطقه  دقت کنیم زنان پیر و میانسال و جوان زیادی را می بینیم که لباس های زیبا و رنگارنگی را به تن کرده اند که انسان محو تماشای زیبایی هایش می شود. لباس زنان تالش با توجه به نوع پارچه ای که معمولاً زنان تالش با سلیقه خوب خود انتخاب می کنند ، بسیار زیباست.گذشته از زیبایی، رنگارنگی و مد آن هم طوری ست که می توان از آن به عنوان زینت زن تالش یاد کرد. چرا که تنوع رنگ آن و تناسب رنگ های استفاده شده در آن زیبایی اش را صد چندان می کند. از طرفی زن تالش هنگام راه رفتن با آن صاحب وقار و متانتی می شود که در کمتر زنی از زنان اقوام دیگر می توان یافت. و این ها همه اش واقعیتی ست که نمی توان آن را انکار کرد. چرا که همه مان شاهدیم که زنان تالش با به تن کردن این لباس چنان زیبا می شوند که همه مردان تالش به وقار چنین زنانی افتخار می کنند واز این که زنان و خواهران و مادران شان با چنین پوششی وارد جامعه می شوند به خود می بالند. اگر چه برخی از خانم ها نیز از پوشیدن چنین لباسی خودداری می کنند ، ولی خوشبختانه با رشد فکری و فرهنگی زنان تالش هر روز بر تعداد علاقمندان به این لباس  در بین زنان و دختران جوان وتحصیلکرده تالش افزوده می شود. تا جایی که خیلی از دختران جوان تالش، امروزه با لباس تالشی به خانه بخت می روند و از این بابت بسیار هم خوشحال اند و جالب تر این که خیلی از پسران تالش نیز به داشتن چنین فکری از طرف همسران شان علاقمندند و افتخار می کنند. چرا که با این کار به عفت و حجب و حیای زن خود بیش از پیش پی می برند چه افتخاری بالاتر از این؟

!نکته پایانی این که لباس تالشی گذشته از حفظ حجاب و داشتن زیبایی و...،به خاطر گران بودنش به نسبت لباس های معمول دیگر برای زنان تالش به نوعی افتخار آفرین است.چرا که پوشیدن آن به خاطر گرانی اش می تواند زنان تالش در مقایسه با زنان دیگر اقوام ایرانی هم از نظر روحی ارضا کند و هم از نظر ارزش اجتماعی درصدر قرار دهد.

منبع: ماهنامه تالش  ـ شماره41

دکتر محرم رضايتي كيشه‌خاله - دانشگاه گیلان

بلاگ زبان تالشی :

toleshi seda:

Ей Толыш бызын ты киж;

Б. ШАХСОЙЛУ

Формирование талышского этноса проходило через различные этапы, и имеет долгую историю. Как один из древнейших очагов человеческой цивилизации территория талышей богата археологическими памятниками того периода, когда люди еще жили в пещерах. Под влиянием различных факторов люди, скопившись в горах, постепенно стали осознавать свою общность, что приводило к образованию этнического имени Толыш//Талыш. Кроме того, на территории обитания талышского народа имеются топонимы - названия рек и гор [Таларуд, Таром (горы)], которые близки по звучанию к этнониму Талыш: большая часть гор Иранского плато, включая часть Малоазийских гор, так или иначе связана с этническим названием Толыш/ Талыш.

О древности этнического имени "Талыш" в истории имеется много сведений. Иранский историк Садик Исфагани считал, что "Талыш - имя сына Яфета, сына Ноя, от него дано имя племени в Гилане, а от имени племени произошло название "Страна Талышстан". Арабы пишут это имя как "Талыш". Данное сообшение Садика Исфагани соответствует представлениям библейских авторов, которые считали происхождение мидийцев от Мадай - третьего сына Яфеса. То есть, из сообшений древних авторов можно заключить, что этнонимы мидян и талышей восходят к единому источнику - к Яфесу, сыну праотца современного человечества Ноя.
Название "Талыш" распространяется, как правило, не только на горы, но и на низменную часть, то есть на всю страну Талыша. Русский автор XIX века Сатунин справедливо отмечает: "Обычно название Талыш распространяют на все части этой страны, то есть на горы и на низменность". Горы иранского плато назывались также Мидийскими.

journal 

By. B. SHAKHSOYLU.

The formation of Talish ethnos penetrated different stages, and it has long history. As one of the earliest foci of human civilization the territory of Talish people is rich of the archaeological monuments of ancient period when people lived in the caves. Under the effects of different factors the people concentrated in the mountains, gradually began to realize their generality/community, which led to the formation of the ethnic name Talish/Tolish (Tolish is the self call of Talishians). Furthermore, in the territories inhabited by Talish people there are many place names, river names and mountain names [Talarud, TAROM (name of the mountain)], which are close in the sounding to the ethno name Talish: the large part of the mountains of Iranian plateau, including the Little Asia mountains in this or other way is connected with the ethno name Talish.

There is much information proving the antiquity of the ethno name Talish. Iranian historian Sadik Isfagani considered that "Talish was the name of the son of Yafeta, son of Noy, from it is given the name to the tribe in Gilan, and from the name of the tribe occurred the name of the land; Talishistan (Land of Talishians). Arabs write this name as Talish. This information of Isfagani corresponds to the ideas of the biblical authors, who counted the origin of Medes from Maday - the third son of Yafesa. So basing on the information of the ancient authors it is clearly possible to conclude that ethno name of Midyans (Medes) and Talishians raise to the united source - to Yafesu, the son of the forefather of contemporary humanity Noy.
Name of Talish is extended not only to the mountains, but also to the low parts i.e., to entire country of Talish People. The Russian author of XIX century Satunin correctly notes: "Usually the name of Talish are extended to all parts of this country, i.e., to the mountains and to the lowlands". The mountains of Iranian plateau were also called Median (Medes').
But Talish people, first of all, are connected with the mountains, because its formation occurred in the enormous mountainous territories of the mountain range, boundary of which from the north was the river Tanias (Don), on the west the mountain Ararat, on the south Hindu Kush (Second Caucasus), on south east the river Tolos or Talas. During different periods of the history Talish - Medes people were known under different names;
They were called Caspian (due to horse breeding and riding on the horses),
They were called Scythians - prometaids (due to fire-worshiping),
They were called as Mars - vishapatsunks (worshippers of the cult of fire/light - dragon).

نوای تالشی

برنامه ای است ادبی در گستره فرهنگ و ادبیات و موسیقی تالش آذربایجان که هر هفته تهیه و پخش می شود.این برنامه شامل شعر ،موسیقی،مصاحبه و مطالب گوناگون ادبی و فرهنگی تالش است.

تولیش ادبی پروگرام

شعر و موسیقی تالش
یکی از ویژگی های تالشان علاقمندی شدید به شعر و موسیقی می باشد.این برنامه به پخش اشعار و موسیقی تالشی می پردازد.

تولشي شعر و موسيقي:

 تولشون گله خصوصيت چون زوماند علاقه شعر و موسيقي اندي. ام پروگرام لم تولشي شعرون و موسيقي ئون بارندي

تاریخ تالش

این برنامه اختصاص به بررسی تاریخ تالشان در سده اخیر خصوصا پس از فروپاشی شوروی سابق دارد و به تحولات سیاسی ان در این برهه پرداخته می شود.

تولشی تاریخی

 ام پروگرام تولشون ام عصري تاريخي بارندي، مخصوصا سوت زماني لغو به بپشت و چي سياسي مسئلون كو عبارت

 صدا و سیمای ج ا ا -مرکز گیلان:

گزارش و مصاحبه:

 
در این برنامه مهمترین سوژه ویژه تحولات جمهوری آذربایجان و مناطق تالش نشین این جمهوری انتخاب و در قالب گزارش و یا مصاحبه به آن پرداخته می شود.این گزارش ها صوتی و بعضا مکتوب هستند.

خبر و اینتر ویو

 ب پروگرامد آذربايجان رسپوبليكا مهم مسلان و ام رسپوبليكا تولش نشست منتان كو وژنيه ب و خبرون و يا اينترويو ساهد عنوان ب ام خبرون د صدو و بعضي ئون هم مكتوب شكيلدي

صدا و سیمای ج.ا.ا- مرکز گیلان

جدول پخش برنامههای صدای تالشی

  تقویم تاریخ

مهمترین وقایع و اتفاقات روزانه جهان هر روز انتخاب و پخش می گردد.

تاريخي كالندار:

 دنيو ها روژن تشكيل ب مهم مسئلون وژنيه و اعلان بد. 

منبع : صدا و سیمای ج ا ا - مرکز گیلان

اوذربویجونی تولشی معریفی کارده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است. ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است.

این شهر طی شماره ۱۰۹۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

این شهرک هم اکنون رویارو با مسائلی مانند ریزش سنگ، سیل، رانش زمین، زمین‌لرزه، تصرف به منظور توسعه عمرانی و انسانی و تخریب و ... می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی است.

ماسوله دارای محله‌های ریحانه بر، خانه بر، مسجدبر، کشه سر و اسد محله است.

قلل مهم ماسوله عبارت‌اند از: شاه‌معلم (شامولوم)، آسمانکوه، لاسه سر، تروشوم و کله قندی. که قله شاه معلم با ارتفاع ۳۰۵۰ متر بلندترین نقطه استان گیلان می‌باشد.

نگاهی گذرا به منطقه تاریخی ماسوله

انتشار نخستین شماره نشریه " صدای تالش "

 Tolisi Sÿdo